Có một điều khá đơn giản nhưng rất dễ quên: không phải lúc nào hành động nhiều hơn cũng tạo ra kết quả tốt hơn.
Trong thời đại mà mọi thứ đều thay đổi rất nhanh — AI, startup, SaaS, mạng xã hội, trend mới mỗi tuần — chúng ta dễ rơi vào trạng thái phải liên tục làm gì đó vì nỗi sợ bị left behind.
Phải build gì đó. Phải launch gì đó. Phải đầu tư gì đó. Phải bắt trend gì đó.
Nếu vài tháng không có kết quả, người ta bắt đầu nghĩ rằng lựa chọn của họ là sai, và đã là lúc để tìm một hướng đi khác.
Nhưng đôi khi thứ sai lại chính là:
kỳ vọng về tốc độ
Compound không chỉ tồn tại trong đầu tư
Trong đầu tư, compounding rất dễ hiểu.
Tiền sinh ra tiền. Lợi nhuận được tái đầu tư. Base ngày càng lớn. Sau một khoảng thời gian đủ dài, hiệu ứng trở nên mạnh đến mức nhiều người nhìn vào nó như magical.
Trong business, compound khó nhìn thấy hơn.
Thứ compound có thể là:
- kiến thức;
- reputation;
- content;
- distribution;
- SEO;
- network;
- customer relationship;
- kinh nghiệm;
- data;
- quy trình;
- khả năng phán đoán.
Một việc nhỏ hôm nay có thể gần như không tạo ra kết quả gì.
Nhưng nếu nó để lại một tài sản có thể tiếp tục được sử dụng vào ngày mai, rồi ngày kia, rồi năm sau, thì bản chất của trò chơi đã khác.
Business compound cũng hiếm khi tạo ra một kết quả mĩ mãn tức thời.
Nó thường trông giống như:
rất lâu không có gì xảy ra
rồi nhiều thứ bắt đầu kết nối với nhau.
Những ván cược dài hạn
Không phải mọi cơ hội đều cần được đánh theo kiểu all-in.
Một cách chơi khác là đặt những cược nhỏ, chi phí thấp, nhưng cho chúng đủ thời gian.
Mục tiêu không phải là biết chắc kết quả.
Mục tiêu là tạo ra asymmetry:
nếu sai, mất ít;
nếu đúng, upside đủ lớn.
Đó là optionality.
Một bet tốt không nhất thiết phải tạo ra tiền ngay.
Nó có thể tạo ra kiến thức, reputation, distribution hoặc một vị trí tốt hơn cho tương lai.
Sau đó, khi tín hiệu thực sự xuất hiện, nguồn lực mới được tăng lên.
Nhảy vào trend chưa chắc là chiến lược tốt nhất
Khi một trend đủ lớn để tất cả mọi người cùng lao vào, đôi khi lợi thế đã bắt đầu biến mất.
Công nghệ mới thường làm giảm barrier to entry.
Càng dễ xây, càng nhiều người xây.
Càng nhiều người xây, distribution càng khó.
Vì vậy việc một thị trường đang rất nóng không đồng nghĩa đó là nơi tốt nhất để đặt cược.
Đôi khi chiến lược tốt hơn là đứng ngoài cuộc đua trực tiếp và xây những thứ compound chậm hơn:
- knowledge;
- trust;
- reputation;
- domain expertise;
- distribution;
- customer relationships.
Có một chút gì đó rất gần với Đạo (gia)
Cách nhìn này khá gần với tinh thần Đạo gia.
Không phải không làm gì.
Mà là không cưỡng ép kết quả.
Làm việc cần làm.
Quan sát.
Không panic.
Không chạy theo mọi thứ, không phản ứng liên tục.
Không phá bỏ một quá trình chỉ vì nó chưa mang lại kết quả ngay lập tức.
Như câu:
Vô vi nhi vô bất vi.
“Vô vi” không phải sự lười biếng.
Nó gần hơn với việc không hành động một cách cưỡng cầu, không cố ép thế giới phải đi theo ý mình.
Trong business cũng vậy.
Có những lúc hành động đúng nhất là tăng tốc.
Nhưng cũng có những lúc hành động đúng nhất là không làm gì cả.
Không phải vì bỏ cuộc.
Mà vì những gì cần làm đã được làm, và phần tiếp theo cần thời gian.
Mạng xã hội đã làm méo cảm nhận về thời gian
Chúng ta liên tục nhìn thấy:
startup đạt triệu đô doanh thu trong vài tháng;
một sản phẩm viral sau vài tuần;
một người trở nên nổi tiếng chỉ sau một năm.
Nhưng đó là những kết quả được lựa chọn để xuất hiện trước mắt chúng ta.
Không ai viral câu chuyện:
“Tôi làm một việc đều đặn trong bảy năm và cuối cùng nó trở thành một business tốt.”
Trong phần lớn lịch sử, đó mới là cách nhiều business được tạo ra và tồn tại.
Khách hàng tích lũy dần.
Reputation tích lũy dần.
Kinh nghiệm tích lũy dần.
Quan hệ tích lũy dần.
Sau nhiều năm, những thứ đó bắt đầu tạo ra lợi thế mà một người mới bước vào thị trường không thể mua ngay bằng tiền.
Mạng xã hội khiến ba năm có vẻ dài.
Trong business, ba năm đôi khi chỉ mới là khởi đầu.
Compound không hứa hẹn thành công
Đây là phần quan trọng nhất.
Kiên nhẫn không phải phép màu.
Một idea sai vẫn có thể sai sau mười năm.
Một thị trường có thể không tồn tại.
Timing có thể không bao giờ đến.
Không có gì guarantee rằng một ván cược dài hạn cuối cùng sẽ đơm hoa nở trái.
Compound chỉ khuếch đại thứ có giá trị.
Vì vậy kiên nhẫn phải đi cùng quan sát.
Có tín hiệu thì tăng cược.
Không có tín hiệu thì giảm cược hoặc rời đi.
Không cần biến sự kiên trì thành chấp niệm một cách cố chấp mù quáng.
Có lẽ tốt hơn là thế này
Không cần tìm một cơ hội hoàn hảo.
Không cần phải đạt mục tiêu thật nhanh.
Không cần phải tham gia mọi trend (technically là không khả thi).
Có thể chỉ cần:
- đặt những cược có downside nhỏ;
- cho chúng đủ thời gian;
- tích lũy những asset có khả năng compound;
- quan sát tín hiệu;
- tăng nguồn lực khi thực tế xác nhận.
Một vài ván cược sẽ chết.
Một vài ván cược sẽ nằm im rất lâu.
Một vài ván cược có thể bắt đầu phát triển theo cách mà ban đầu không ai đoán được.
Và đôi khi, lợi thế lớn nhất không đến từ việc hành động nhanh hơn tất cả mọi người.
Mà đến từ việc:
Đủ bình thản để không tự phá hỏng tiến trình của thứ cần thời gian đủ nhiều trước khi tạo ra thành quả.