Công thức Veritasium không chỉ dành cho YouTube. Nó dựa trên tâm lý học nhận thức và kỹ thuật kể chuyện, nên cũng có thể áp dụng rất tốt cho presentation và viết blog.
1. Áp dụng cho presentation
| Phần công thức | Cách áp dụng trong presentation | Ví dụ cụ thể |
|---|---|---|
| Misconception | Mở đầu bằng một hiểu lầm phổ biến của khán giả. | “Hầu hết mọi người nghĩ rằng slide càng nhiều chữ thì càng chuyên nghiệp. Thực ra điều ngược lại mới đúng.” |
| Câu hỏi trước - giải thích sau | Đưa câu hỏi hoặc vấn đề ra trước, rồi mới trả lời. | “Tại sao 90% presentation bị quên ngay sau 24 giờ?” Sau đó mới giải thích nguyên nhân và cách khắc phục. |
| A-plot / B-plot | Xen kẽ câu chuyện, ví dụ thực tế (A) với số liệu hoặc nguyên lý (B). | Kể câu chuyện thất bại của một bài thuyết trình, chuyển sang lý thuyết về attention span, rồi quay lại câu chuyện thành công. |
Mẹo thực tế
- 30 giây đầu phải đánh vào một misconception.
- Cứ 3-4 phút chuyển đổi giữa A-plot và B-plot để giữ sự chú ý.
- Kết thúc bằng cách phá vỡ thêm một hiểu lầm để người nghe nhớ lâu hơn.
2. Áp dụng cho viết blog
| Phần công thức | Cách áp dụng trong blog | Ví dụ tiêu đề và cấu trúc |
|---|---|---|
| Misconception | Tiêu đề và đoạn mở đầu thách thức hiểu biết sẵn có của người đọc. | “Bạn đang viết blog sai hoàn toàn nếu vẫn bắt đầu bằng định nghĩa.” |
| Câu hỏi trước - giải thích sau | Mở bài bằng một câu hỏi hoặc vấn đề, rồi giải thích dần. | “Tại sao bài viết dài 2.000 chữ lại có tỷ lệ đọc xong cao hơn bài 500 chữ?” Sau đó mới phân tích. |
| A-plot / B-plot | Xen kẽ câu chuyện cá nhân hoặc ví dụ (A) với kiến thức hoặc dữ liệu (B). | Kể trải nghiệm viết một bài flop, giải thích nguyên tắc curiosity gap, rồi kể lại cách áp dụng và kết quả. |
Cấu trúc blog hiệu quả
- Hook bằng misconception: 1-2 đoạn mở đầu thách thức một hiểu lầm phổ biến.
- Đặt câu hỏi lớn: khiến người đọc muốn biết câu trả lời.
- Giải thích từng phần: xen kẽ kiến thức với ví dụ thực tế.
- Kết bài: phá thêm một hiểu lầm khác để tạo ấn tượng và giúp người đọc ghi nhớ.
Tóm lại
| Hình thức | Mục tiêu |
|---|---|
| Presentation | Giữ người nghe không “lướt điện thoại”. |
| Blog | Tăng thời gian đọc và tỷ lệ đọc hết bài. |
Nguyên tắc cốt lõi vẫn giữ nguyên:
Người ta không học khi nghĩ mình đã biết. Hãy làm họ nhận ra mình chưa biết, rồi mới đưa ra đáp án và liên tục thay đổi nhịp để não không chán.